Menu
Terug

Vinyl, cd of digitaal?

20 april 2018

We luisteren misschien graag naar streamingmuziek, maar als we verzamelen, dan zijn het cd’s, digitale bestanden of - helemaal terug van nooit weggeweest - klassieke vinylplaten. Alles wat je moet weten over die drie dragers en de beste manieren om ze te beheren, lees je hier.

We zijn verwend

Muziekfans hebben het nog nooit zo goed gehad. Tenzij je echt naar iets obscuurs (of zeer oud) wilt luisteren, kun je met een paar klikken eender welk liedje ter wereld afspelen via een streamingdienst. Wat een luxe! En toch zijn er nog heel veel mensen die hun muziek echt willen bezitten. Of het nu gaat om een fysiek medium (lees: een plaat of cd) of digitale bestanden, er blijft nog iets bijzonder aan het zoeken naar en het ‘veroveren’ van nieuwe muziekalbums. Want op het einde van de dag zegt een eigen vinyl- of cd-collectie nog altijd meer over wie je bent dan een afspeellijst in Spotify.

De terugkeer van vinyl

Opvallend is dat heel wat jonge muziekliefhebbers meer muziek aankopen dan volwassenen, zeggen cijfers van de platenindustrie. Tieners kopen dus meer dan gemiddeld muziekbestanden, platen en cd’s. Vooral vinyl kent een echte revival. Terwijl - laten we eerlijk zijn - een MP3’tje opzetten toch net iets gebruiksvriendelijker is. Maar het analoge vinyl oefent een sterke aantrekking uit.

Heel de plaat beluisteren

Waarom vinyl populairder wordt? Velen wijzen naar de luisterervaring. Niet zozeer de geluidskwaliteit, maar wel dat je een plaat echt beluistert in zijn geheel. Je maakt een keuze, je legt de plaat op de draaitafel, je positioneert de naald en je luistert naar de muziek. Dat is heel wat anders dan een afspeellijst kiezen die een algoritme heeft samengesteld. Het woord ‘keuze’ is overigens geheel op zijn plaats: je hoort wel vaker dat streamingdiensten zo’n ruim aanbod hebben dat sommigen er keuzestress van krijgen.

De meest verkochte plaat in het Verenigde Koninkrijk vorig jaar was ‘Divide’ van Ed Sheeran. Geen belegen groep uit de jaren zestig, maar de grootste singer-songwriter van het moment. Hightech ontmoet oldtech. Een mooi voorbeeld is de vinylversie van de soundtrack van ‘Star Wars: A Force Awakens’, die tijdens het draaien een hologram van een TIE-Fighter projecteerde.

Welkom terug draaitafel

Wie vinyl wil beluisteren, heeft een draaitafel nodig. En liefst een degelijke van goede kwaliteit, want in tegenstelling tot cd’s of digitale bestanden is vinyl een medium dat snel kan verslijten. Wat draaitafels soms complex doet overkomen, is dat ze inderdaad goed afgeregeld moeten zijn en goede onderdelen moeten bevatten. De druk die een naald op een plaat uitoefent, is heel bepalend voor de klank en mogelijke slijtage van je vinylplaat. De naald zelf (cartridge) heeft een grote invloed op de klank. Er is een hele industrie ontstaan rond het upgraden van draaitafels met gewichten, toonarmen, naalden, matten en meer. Maar laat je hier niet door afschrikken, want wie een degelijke draaitafel kiest van een merk als Teac of Audio-Technica komt thuis met een apparaat dat uit de doos goed klinkt. Een tip: zie dat je draaitafel vlak staat en op een plek met weinig trillingen.

Een draaitafel moet je normaal gezien aansluiten op een versterker met een speciale phono-ingang. Die is niet zo zeldzaam, maar je hebt sowieso alternatieven mocht je dat missen. Zo zijn er draaitafels met een versterkte uitgang die je op elk audiotoestel kunt aansluiten. Je kunt ze met de juiste kabel of adapterje zelfs aan een line-in van een multiroom-speaker hangen, zodat je de afgespeelde vinylplaat in andere kamers kunt horen. Nog hipper zijn platenspelers met Bluetooth ingebouwd. Deze zijn in staat om de muziek van een plaat draadloos naar een Bluetooth-speaker of -hoofdtelefoon te sturen.

Kristalhelder geluid

Het is hip om vinylplaten te beluisteren, maar is er dan iets mis met cd’s? Helemaal niets! Cd’s zijn een zeer handige manier om in hoge kwaliteit naar muziek te luisteren. Omdat ze in kleine doosjes zitten, missen ze misschien wat het pride of ownership-gevoel dat je wel hebt als je een knappe hoes van een vinylplaat bewondert. Technisch gesproken biedt een cd een betere geluidskwaliteit, zonder vervorming of ruis. Ze hebben nog een prettig voordeel: je kunt ze zonder kwaliteitsverlies omzetten naar digitale muziekbestanden. Zo speel je een cd thuis en in de auto af, en neem je dezelfde liedjes mee op je smartphone voor tijdens het sporten. Het mooie aan cd’s is dat ze bijna altijd feilloos werken. Insteken, op play drukken en de muziek begint te spelen.

Om cd’s te beluisteren, heb je een cd-speler nodig. Dat kan via een losse speler die met een versterker verbonden is of via een cd-lezer ingebouwd in een audiotoestel, zoals een compacte microketen. Daarnaast kun je de schijfjes afspelen via Blu-ray-spelers, gameconsoles, je pc en in wagens die nog over een cd-speler beschikken. Je hebt dus heel wat keuzemogelijkheden! Een interessante optie als je een manier zoekt om zowel het afspelen van cd’s als het streamen aan je audiosysteem wilt toevoegen, zijn de nieuwe generatie cd-spelers met netwerkfuncties. Ze worden stilaan zeldzamer, maar je hebt ook cd-spelers die tegelijkertijd meerdere schijfjes kunnen bevatten. Leuk als je een avond lang door een paar albums van Michael Jackson wil shufflen.

Je eigen muziekbestanden

Er zijn ongetwijfeld mensen die radicaal voor vinyl of cd kiezen, maar het interessantste is om digitale bestanden te combineren met een fysiek medium dat je leuk vindt. Het is gewoon zo dat vinyl niet altijd een goede manier is om naar muziek te luisteren. Zie jezelf al joggen met een draaitafel op de rug? Muziekbestanden hebben niet enkel voor sporters voordelen. Luister je soms muziek in de woonkamer, soms in de keuken en liefst ook als je de tuin in orde moet brengen? Dat is allemaal heel eenvoudig te realiseren als je werkt met muziekbestanden. Plaats ze bijvoorbeeld op je smartphone en stuur ze draadloos naar een Bluetooth-speaker. Of kopieer ze naar een USB-stick en steek deze in een receiver.

Kwaliteitsverlies

Muziekbestand wordt vaak gezien als een synoniem van ‘MP3’. De realiteit is wat genuanceerder, want er zijn heel wat andere formaten. Die hebben elk hun voordelen. Het grote voordeel van MP3 is dat deze bestanden waanzinnig universeel zijn. Alles speelt wel het MP3-formaat af. Het grote nadeel is dat MP3 ontworpen werd om zeer kleine bestanden te creëren. Het resultaat klinkt meestal wel aanvaardbaar, maar eigenlijk is er wel muziekinformatie weggegooid om de bestanden klein genoeg te maken. Dit is waarom MP3 een ‘lossy’ of verlieslatend formaat wordt genoemd. Zo zijn er nog, zoals het AAC-formaat waarin muziekdownloads van de iTunes Store worden verpakt.

Het is mogelijk om muziekbestanden te maken die niks missen. Dat zijn lossless-formaten zoals WAV, FLAC en Apple Losless (ALAC). Rip je een cd in deze kwaliteit, dan is het muziekbestand een één-op-één kopie van de schijf. Hoe je een cd omzet naar muziekbestanden? Dat kan met heel wat apps, zoals iTunes (Windows/macOS), Windows Media Player (Windows), Exact Audio Copy (Windows), Max (macOS) of CDex (Windows). Alle genoemde programma’s zijn gratis beschikbaar. Als je MP3’s creëert, kies je best voor een bitratio van 256 kbps of hoger. Dit benadert cd-kwaliteit.

De cirkel is rond

Cd’s rippen is niet enige route naar een collectie van muziekbestanden. Heel wat artiesten verkopen muziekbestanden rechtstreeks aan fans en sommige online winkels verkopen ze (zoals Qobuz en de iTunes Store). Ook krijg je bij aardig wat vinylplaten een downloadcode om het gekochte album ook gratis digitaal te downloaden.

Bekijk commentaar () Verberg commentaar ()