Menu
Terug

Film van de maand: Green Book

Oscar voor Beste Film, Beste Mannelijke Bijrol en Beste Originele Scenario
Leestijd minuten
12 juni 2019

Een taaie, niet echt ruimdenkende portier wordt de chauffeur van een Afrikaans-Amerikaans klassiek pianist op diens tournee door het zuiden van de States … in 1962. Een pakkend en monumentaal meesterwerk dat - onder andere - de Oscar voor Beste Film kreeg.

De portier en de pianist

Tony Vallelonga is een taaie, doorwinterde portier in een bekende New Yorkse nachtclub. Wanneer die sluit voor renovatiewerken moet hij op zoek naar een tijdelijke job. Het beste aanbod is dat als chauffeur voor de Afrikaans-Amerikaanse klassieke pianovirtuoos Don Shirley op diens concerttournee door het zuiden van de Verenigde Staten. Hoewel hij niet echt warmloopt om te werken voor een man met een zwarte huidskleur, aanvaardt Tony de opdracht.

The Negro Motorist Green Book

Gewapend met de The Negro Motorist Green Book, een reisgids die hen veilig door het raciaal turbulente tot gevaarlijke zuiden moet leiden, beginnen ze aan de trip. Tony mag dan wel niet zo hoogopgeleid zijn als de snobistische Don Shirley, hij beschikt wel over goede instincten, is straatslim en weet dat zijn passagier zich superieur acht. Don van zijn kant weet dat Tony zijn nut heeft als bodyguard en als chauffeur, maar dat maakt hem niet minder irritant. Immers: hij eet, rookt en vooral, hij praat de hele tijd. Niet echt een dreamteam dus en het decor van racisme, vernedering en segregatie maakt het er niet makkelijker op.

XL-schoorsteenmantel

Het is echter die omgeving, met zijn schrijnende onrechtvaardigheid, die de twee mannen anders naar elkaar doet kijken. Ze ontdekken een respect voor elkaars specifieke talenten en hoe ze die kunnen bundelen om elke volgende hindernis te overkomen. Beetje bij beetje groeit er wederzijds begrip en uiteindelijk zelfs een vriendschap die het leven van zowel Tony als Don zal veranderen.
Oké, je hebt dit verhaal al eerder gezien. En waarschijnlijk meer dan eens. Maar in tegenstelling tot het gros van die andere versies scoorde ‘Green Book’ daar wel een XL-schoorsteenmantel vol Oscars, Golden Globes en andere filmprijzen mee. Zo is het scenario mee geschreven door de zoon van Tony, gebaseerd op de brieven en verhalen van zijn vader. En zo zijn er de monumentale vertolkingen van Viggo Mortensen als Tony en Mahershala Ali als Don Shirley.

De echte Tony

De echte Tony groeide op in de Bronx en werkte effectief twaalf jaar als portier voor de Copacabana-nachtclub. Hij was een vroege schoolverlater, maar zijn natuurlijk charisma en vlotte praatjes maakten hem tot beste maatjes met de plaatselijke maffiosi en sterren als Frank Sinatra en Tony Bennett. Het was ook in die club dat hij goede muziek leerde appreciëren en dat maakte dat hij - aanvankelijk schoorvoetend - het talent van Don Shirley moest erkennen.

De echte Don

Don Shirley was van zijn kant al op zijn negende een student aan het Leningrad-conservatorium en maakte zijn debuut met het Boston Symfonisch Orkest op zijn achttiende. Zijn eerste album in 1955 bevestigde hem volgens de critici als “de meest getalenteerde pianist op de planeet”. De legendarische Russische pianist en componist Igor Stravinsky, een tijdsgenoot van Shirley, noemde zijn virtuositeit “godswaardig”.

Halve eeuw vriendschap

Godswaardig of niet, in 1962 bepaalden de beruchte Jim Crow-wetten in het zuiden van de V.S. waar de zwarte medemens mocht eten, slapen, zitten, winkelen en wandelen. Ze schreven hen aparte toiletten voor en in sommige staten mochten ze zich na zonsondergang zelfs niet op straat wagen. En gearresteerd worden voor een inbreuk op zo’n wet was vaak het minst erge alternatief. Volgens de zoon van Tony was het die voor hem onbekende realiteit die de ogen van zijn vader openden en hem zijn kinderen deed opvoeden met respect voor alle mensen.

In 2013, na een vriendschap die meer dan vijftig jaar standhield, overleden Tony Vallelonga en Don Shirley. Tony amper drie maanden voor Don. Vallelonga Jr., die al langer speelde met het idee iets te doen met het verhaal van hun ontmoeting, vond dat de tijd nu aangebroken was. Het idee, hoe waargebeurd en relevant ook, was echter niet bijster origineel. Het smeekte om een regisseur en hoofdrolspelers die het verschil zouden maken.

Debutant met 25 jaar ervaring

Die regisseur vonden ze in Peter Farrelly. Geen voor de hand liggende keuze. ‘Green Book’ is namelijk zijn eerste drama, nadat hij meer dan twintig jaar furore maakte met komedies. Denk bijvoorbeeld aan ‘There’s Something About Mary’, ‘Me, Myself and Irene’, ‘Shallow Hal’ en de Dumb and Dumber-films. Maar geen enkel drama dus. Acteur Mahershala Ali noemde hem gekscherend “een debutantregisseur met 25 jaar ervaring”.

Gouden duo

Als kijker neem je zo’n scenario of regie vaak voor lief en vallen vooral de acteerprestaties op. Met Mahershala Ali als Don en Viggo Mortensen als Tony is het ronduit crimineel om hun aandeel in de aantrekkingskracht en het succes van ‘Green Book’ te onderschatten. Ali won in 2016 al een Oscar voor Beste Mannelijke Bijrol in ‘Moonlight’. Als we iets aan te merken hebben over de tweede die hij nu voor ‘Green Book’ in ontvangst mocht nemen, dan is het dat het er geen was voor een gedeelde hoofdrol.

Onze andere kritiek is dat Viggo Mortensen er niet in slaagde om zijn derde Oscar-nominatie te verzilveren. Ach, met die Beste Film, Beste Scenario en Beste Mannelijke Bijrol mag niemand moeilijk doen. ‘Green Book’ is een ingetogen en tegelijk fenomenale film.

Bekijk commentaar () Verberg commentaar ()